Jednym z warunków osiągania sportowych sukcesów jest wieloletnia i systematyczna praca. Dotyczy ona nie tylko samych zawodników, ale całego sztabu szkoleniowego.

WSPIERAJĄCY RODZIC

Wszyscy oni pracują nad jak najlepszym przygotowaniem zawodnika, który na wczesnym etapie szkolenia wspierany był i jest przez pierwszych i najważniejszych nauczycieli czyli RODZICÓW.

W swojej pracy zauważam, że często rodzice różnią się w postawach dotyczących udziału dzieci w zajęciach sportowych. Jedni bardzo mocno angażują się w kształtowanie postaw nastawionych na rozwój, naukę wartości, motywacji oraz pasji do sportu. Drudzy natomiast (często bardzo nieświadomie) przyjmują postawę utrudniającą rozwijanie potencjału zawodnika.

Na potrzeby moich obserwacji przygotowałam cykl 10 zasad WSPIERAJĄCEGO RODZICA, których celem jest wspieranie w wychowywaniu dzieci na pewnych siebie, zdrowych i sprawnych społecznie dorosłych

TRENING TO PRZEDE WSZYSTKIM ZABAWA

Głównym motywem do udziału dzieci w sporcie jest zabawa, przyjemność uczestnictwa, możliwość realizacji celów i przeżywanie aktywności wspólnie z rówieśnikami. Im lepiej będzie się dziecko na treningach bawić czy odczuwać większą przyjemność z uczestnictwa w określonej aktywności, tym będzie więcej i chętniej ćwiczyć, a przez to więcej się nauczy. Gdy sport staje się zbyt poważny, młodzi sportowcy rezygnują z aktywności i dochodzi do tzw. „wypalenia”.

DAJ CZAS DZIECKU NA ROZWÓJ

Pozwól dziecku rozwijać się w swoim tempie i nie porównuj go z innymi. Porównując poziom umiejętności swoich dzieci, rodzice odnoszą się często tylko do tego, co widzą na boisku lub sali treningowej. Zapominają przy tym, że każde dziecko rozwija się inaczej, np. 12-letni chłopcy oprócz wieku mogą nie mieć nic wspólnego. Przedwczesna presja nie tylko nie zwiększa skuteczności dziecięcych treningów, ale może także do nich zniechęcać. Dziecięca uwaga nie powinna być skoncentrowana na tym co lepiej robi inny zawodnik, ale na niego samego.

POZWÓL DZIECKU DOŚWIADCZYĆ PORAŻKI I ROZMAWIAJ

Udział rodziców w sportowym wychowaniu dziecka dotyczy przede wszystkim nauki i wsparcia najważniejszych wartości, jakie mogą zaoferować dziecku nieoceniający rodzice.

Docenianie (uszanowanie wysiłku i zaangażowania) za każdy postęp dotyczy również sytuacji rozczarowania i porażki, która jest nieodłącznym elementem rywalizacji oraz stanowi część procesu uczenia się.

Młody zawodnik w chwili zwątpienia oczekuje od rodzica nie porad taktycznych, ale wysłuchania i uwagi lub po prostu samej jego obecności.

Świadomość dziecka, że w razie niepowodzenia będzie tak samo kochane oraz otrzyma wsparcie może wpływać na zdolność dostrzegania pozytywnych aspektów własnej aktywności. Ponadto wspiera rozwój kompetencji, gotowości do podejmowania kolejnych zadań oraz umiejętność analizy i wyciągania wniosków.

CHWAL ZA OKREŚLONE ZACHOWANIA

Zainteresowanie ze strony rodziców wpływa na młodych zawodników najsilniej, a także prowadzi do wzrostu poczucia własnej wartości, akceptacji siebie ze swoimi mocnymi i silnymi stronami bez względu na sukcesy i pomimo porażek. W opiniach wielu dzieci to właśnie rodzice są dla nich największym autorytetem.

Jest to szczególnie ważne w aspekcie wychowywania młodego człowieka, który kształtuje swoją wartość na podstawie komunikatów, które otrzymuje z najbliższego otoczenia. Krótka i wnosząca wiedzę pochwała za konkretne starania czy zachowania, np. „świetnie technicznie wykonałeś ten serwis” jest dużo bardziej skuteczna niż wyrażenie wszechstronnej aprobaty za „dobrą grę”.

SŁUCHAJ AKTYWNIE

Jednymi z najczęstszych problemów w relacjach rodziców z dziećmi są trudności w odczytywaniu przekazywanych przez dzieci komunikatów.

W czasie rozmowy dziecko musi czuć, że rodzic wczuwa się w jego sytuację, próbuje je zrozumieć oraz dokonuje oceny (komentarza) wyłącznie przez pryzmat intencji dziecka, a nie poczucia rodzicielskiej wszechwiedzy.

Dobry słuchacz (Nęcki, 2000), to osoba która charakteryzuje się wysokim poziomem cech takich, jak:

– cierpliwość do rozmówcy – nieprzerywanie, unikanie mówienia równocześnie,

– dokładność – umiejętność oddzielenia interpretacji własnych od sensu wypowiedzi nadawcy,

– motywacja do słuchania – pozytywne nastawienie do rozmówcy,

– obiektywizm – szacunek do myślenia drugiej osoby,

– wnikliwość słuchania –  interpretacja sensu całej wypowiedzi, a nie jedynie analiza jej części,

– wrażliwość – dostrzeganie pozytywnych oraz negatywnych treści, ale również reakcji emocjonalnych dziecka,

– wsparcie – okazywanie zrozumienia, zainteresowania i aprobaty dla dziecka.

PRZEKAZUJ KONSTRUKTYWNĄ KRYTYKĘ

Konstruktywna informacja krytykująca to przede wszystkim przekazywanie budujących komunikatów, przedstawienie konsekwencji nieprzychylnego działania oraz możliwości jego poprawy. Powinna skupiać się na podnoszeniu samoświadomości i zachęcaniu do bardziej skutecznych działań.

Krytyka odnosi się wyłącznie do konkretnego zachowania dziecka i opisu sytuacji, a nie do oceny indywidualnych cech dziecka. Unikamy udzielania uwag personalnych („bo ty…”) i uogólniających (zawsze, nigdy).

Warto tutaj zastosować tzw. technikę „trójwarstwowej kanapki”, która polega na „opakowaniu” przekazywanych uwag i która składa się z trzech kolejnych etapów:

– pochwal konkretne decyzje oraz poprawne wykonanie,

– przekaż wiadomość dotyczącą obszaru do poprawy,

– pochwal, ale również zachęć do zmiany, wyraź wiarę w możliwość zmiany oraz wyraź gotowość pomocy w tej zmianie.

BADŹ POZYTYWNYM KIBICEM

Jedyne podpowiedzi, które może otrzymywać dziecko w czasie gry, powinny pochodzić od trenerów odpowiadających za pracę z zespołem.

Zadaniem rodziców jest skupienie się na pozytywnym kibicowaniu, wspieraniu, szanowaniu stanowiska sportowego opiekuna, sędziego, pozostałych zawodników (także przeciwników) oraz ich rodzin.

Pojawiająca się rozbieżność pomiędzy wskazówkami opiekuna a komunikatami trenera wprowadza dziecko w stan niepewności, potęgując presję i tworzenie konfliktu. To z kolei kłóci się z efektami nauki płynącej z dziecięcej gry sportowej.

UCZ SAMODZIELNOŚCI

Zgoda na popełnianie przez dziecko błędów (podczas gry, nauki, organizacji czasu) i próbowanie nowych rozwiązań przy niezmiennej wierze w jego umiejętności, wpływa na tempo poznawania kolejnych aspektów życia, kształtowania własnej decyzyjności oraz poczucia własnej wartości.

Dziecko mając wpływ na otoczenie, uczy się planowania, odpowiedzialności. Możliwość samodzielnego działania zaspokaja także podstawowe potrzeby psychologiczne – w tym potrzebę autonomii dotyczącą możliwości angażowania się w wybraną aktywność w sposób dobrowolny.

Niemożność jej zaspokojenia może powodować trudności w rozwoju, takie jak:

– obniżenia poczucia własnej wartości,

– wzrost niepewności i niezaradność,

– niechęć do samodzielnego działania z obawy przed porażką.

POMÓŻ WYZNACZAĆ I REALIZOWAĆ CELE

Wyznaczanie celów zwiększa wytrwałość dziecka, motywację wewnętrzną oraz stanowi wzmocnienie dla potrzeby zdobywania nowej wiedzy.

Najbardziej skutecznymi celami są te ukierunkowane na prawidłowe wykonanie jakichś działań (zadaniowe), a nie na uzyskanie jekiegoś rezultatu (wynikowe).

Cele zadaniowe zależą w dużej mierze od nas samych, w tym od ilości włożonej pracy i przeznaczonego na daną aktywność czasu.

Cele wynikowe mogą być obarczone wpływem zewnętrznym, którego nie jesteśmy w stanie w pełni kontrolować, co może być demobilizujące.

WSPÓŁPRACUJ Z TRENEREM

Współpraca rodzica z trenerem jest niemal tak samo istotna jak jego relacje z zawodnikiem. Dlatego można określić, że zespół kompletny powinien składać się z triady:

TRENER-DZIECKO-RODZIC

gdzie najważniejsze jest dobro zawodnika.

Pozytywne postawy w relacji opiekuna z trenerem można rozwijać dzięki określeniu ról i zasad oraz kształtowaniu obustronnego zaufania.

Rolą rodzica jest zachęcać, motywować, wspierać, pomóc w organizacji, ale nie wchodzić w rolę trenera, a tym bardziej nie podważać jego kompetencji. Podważanie decyzji trenera może doprowadzić do wytworzenia się atmosfery wzajemnej rywalizacji, a ta z kolei oddziałuje negatywnie na współpracę oraz uczy dzieci niewłaściwych wzorców zachowania względem autorytetów. Dzieje się tak dlatego, ponieważ młody człowiek uczy się od ważnych dla niego osób głównie poprzez obserwację i naśladowanie.